Trang chủMỗi đầu năm, câu hỏi lặp đi lặp lại ở các văn phòng là: tôi có phải tự đi quyết toán thuế không, hay cứ để công ty làm? Trả lời sai câu này dẫn tới hai hậu quả trái ngược: hoặc bạn bỏ sót nghĩa vụ và chịu tiền chậm nộp, hoặc bạn bỏ quên khoản tiền hoàn thuế đáng lẽ được nhận.
Bốn câu hỏi trong công cụ bên dưới sẽ xác định đúng trường hợp của bạn, kèm theo mẫu tờ khai cần dùng và hạn nộp tương ứng.
1. Trong năm bạn nhận thu nhập từ tiền lương, tiền công ở mấy nơi?
2. Bạn có nhận thu nhập từ nước ngoài, tổ chức quốc tế, đại sứ quán chưa bị khấu trừ thuế không?
3. Sau khi tính cả năm, bạn thuộc trường hợp nào?
4. Nơi trả thu nhập có nhận ủy quyền quyết toán thay bạn không?
Ba nhóm trường hợp
Về bản chất, mọi người đi làm đều thuộc một trong ba nhóm sau.
Nhóm được ủy quyền cho công ty. Bạn chỉ có thu nhập từ tiền lương tại một nơi duy nhất, còn làm việc ở đó tại thời điểm quyết toán, và công ty nhận ủy quyền. Bạn chỉ cần ký giấy ủy quyền theo mẫu, phần còn lại công ty lo.
Nhóm phải tự quyết toán. Bạn có thu nhập từ hai nơi trở lên, hoặc đã nghỉ việc, hoặc công ty không nhận ủy quyền, hoặc có thu nhập từ nước ngoài chưa bị khấu trừ. Bạn tự lập hồ sơ và nộp cho cơ quan thuế.
Nhóm không phải quyết toán. Số thuế phải nộp thêm sau khi tính cả năm từ 50 nghìn đồng trở xuống, hoặc số thuế đã nộp lớn hơn số phải nộp nhưng bạn không có nhu cầu hoàn lại.
| Tình huống của bạn | Cách xử lý |
|---|---|
| Một nơi làm việc, vẫn đang làm, công ty nhận ủy quyền | Ký giấy ủy quyền, công ty quyết toán thay |
| Hai nơi trả thu nhập trở lên | Tự quyết toán với cơ quan thuế |
| Đã nghỉ việc, chưa có nơi làm mới | Tự quyết toán |
| Một nơi chính, thêm thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% | Được ủy quyền nếu không có nhu cầu quyết toán phần vãng lai |
| Có thu nhập từ nước ngoài, tổ chức quốc tế | Tự quyết toán |
Hồ sơ và mẫu tờ khai
Người tự quyết toán dùng tờ khai mẫu 02/QTT-TNCN. Nếu có người phụ thuộc thì kèm phụ lục 02-1/BK-QTT-TNCN liệt kê thông tin từng người.
Giấy tờ đi kèm gồm chứng từ khấu trừ thuế của tất cả nơi trả thu nhập trong năm, thông tin người phụ thuộc đã đăng ký kèm mã số thuế, số liệu bảo hiểm bắt buộc đã đóng và số tài khoản ngân hàng để nhận tiền hoàn nếu có.
Hồ sơ nộp trực tuyến qua cổng thuế điện tử hoặc ứng dụng eTax Mobile. Bạn có thể dùng mẫu Excel tổng hợp thu nhập để gom số liệu cả năm trước khi điền tờ khai, cách này giúp phát hiện sớm những tháng bị thiếu chứng từ.
Hạn nộp và hậu quả khi trễ
| Đối tượng | Hạn nộp hồ sơ quyết toán |
|---|---|
| Tổ chức trả thu nhập quyết toán thay | Ngày cuối cùng của tháng thứ 3 sau khi kết thúc năm |
| Cá nhân tự quyết toán | Ngày cuối cùng của tháng thứ 4 sau khi kết thúc năm |
Nếu bạn thuộc diện phải nộp thêm thuế mà nộp hồ sơ muộn, sẽ phát sinh tiền chậm nộp tính theo ngày cùng với khả năng bị phạt hành chính. Ước tính trước bằng công cụ tính tiền chậm nộp.
Ngược lại, nếu bạn chỉ thuộc diện được hoàn và không phát sinh nộp thêm, việc nộp muộn hơn hạn không bị phạt. Nhưng chậm ngày nào là chậm nhận tiền ngày đó, nên không có lý do gì để trì hoãn.
Ủy quyền rồi có cần kiểm tra lại không
Rất nên. Công ty chỉ nắm được phần thu nhập họ chi trả và phần người phụ thuộc bạn đã đăng ký với họ. Nếu trong năm bạn có thu nhập nơi khác mà không khai báo, số liệu công ty quyết toán sẽ thiếu, và trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về bạn.
Tương tự, nếu bạn sinh con hoặc bắt đầu nuôi dưỡng cha mẹ trong năm mà chưa kịp đăng ký người phụ thuộc, hãy báo cho bộ phận nhân sự trước khi họ chốt số liệu. Mỗi người phụ thuộc được tính giảm trừ 6,2 triệu đồng mỗi tháng, bỏ sót là mất một khoản không nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Thu nhập cả năm thấp thì có cần quyết toán không?
Nếu không phát sinh số thuế phải nộp thêm và bạn không có nhu cầu hoàn thuế thì không bắt buộc. Nhưng nếu đã bị khấu trừ trong năm, rất có thể bạn đang được hoàn. Kiểm tra bằng công cụ ước tính hoàn thuế trước khi quyết định bỏ qua.
Nghỉ việc giữa năm rồi đi làm nơi mới thì ai quyết toán?
Bạn thuộc diện có hai nơi trả thu nhập trong năm nên phải tự quyết toán, kể cả khi hiện tại chỉ còn làm một nơi.
Làm freelance, bị khấu trừ 10% mỗi lần nhận tiền thì sao?
Nếu tổng thu nhập cả năm chưa đến mức chịu thuế, phần bị khấu trừ sẽ được hoàn khi bạn tự quyết toán. Đây là nhóm hay nộp thừa nhất nhưng cũng hay bỏ quên nhất.
Quên quyết toán năm trước thì có làm bù được không?
Được. Khoản nộp thừa vẫn còn thời hiệu đề nghị hoàn trong nhiều năm, bạn có thể nộp hồ sơ bổ sung cho năm cũ.
Thu nhập vãng lai và mức khấu trừ 10%
Khoản thu nhập không đến từ hợp đồng lao động dài hạn, chẳng hạn tiền dạy thêm, viết bài, tư vấn, hoa hồng môi giới hay thù lao dự án, thường bị khấu trừ 10% ngay khi chi trả nếu mỗi lần từ 2 triệu đồng trở lên.
Mức 10% này là khấu trừ tạm thời, không phải số thuế cuối cùng. Nó được áp dụng đồng loạt bất kể tổng thu nhập cả năm của bạn cao hay thấp. Người có thu nhập năm dưới ngưỡng chịu thuế vẫn bị trừ, và phần bị trừ đó sẽ được hoàn lại khi quyết toán.
| Loại thu nhập | Cách khấu trừ khi chi trả | Khi quyết toán |
|---|---|---|
| Lương theo hợp đồng từ 3 tháng trở lên | Theo biểu lũy tiến từng phần | Tính lại theo thu nhập cả năm |
| Thu nhập vãng lai từ 2 triệu mỗi lần | Khấu trừ 10% | Cộng vào tổng thu nhập năm, tính lại theo biểu lũy tiến |
| Thử việc, hợp đồng dưới 3 tháng | Khấu trừ 10% | Tính lại, thường được hoàn một phần |
Nếu bạn chỉ có một nơi làm chính và thêm vài khoản vãng lai đã bị khấu trừ 10%, bạn vẫn được ủy quyền cho công ty quyết toán phần lương chính. Tuy nhiên khi làm vậy, phần thuế đã bị khấu trừ từ thu nhập vãng lai sẽ không được tính lại, nghĩa là bạn mất cơ hội lấy lại phần nộp thừa. Trường hợp các khoản vãng lai đáng kể, tự quyết toán thường có lợi hơn.