Trang chủTrong buổi thương lượng lương, nhà tuyển dụng đưa ra con số 30 triệu đồng. Câu hỏi đầu tiên nên hỏi lại là: đó là gross hay net? Hai cách nói này chênh nhau vài triệu đồng mỗi tháng, và hiểu nhầm ở bước này kéo theo cả năm hụt hẫng.
Lương gross là tổng thu nhập trước khi trừ bất cứ khoản nào, cũng là con số thường ghi trên hợp đồng lao động. Lương net là số tiền thực nhận về tài khoản sau khi đã trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân. Công cụ bên dưới quy đổi hai chiều: từ gross ra net để biết thực nhận, hoặc từ net ra gross để biết nên đề nghị mức nào trên hợp đồng.
Từ gross đến net đi qua những khoản nào
Khoảng cách giữa hai con số được tạo ra bởi hai nhóm khấu trừ, và chúng hoạt động theo logic hoàn toàn khác nhau.
Nhóm thứ nhất là bảo hiểm bắt buộc, chiếm 10,5% lương đóng bảo hiểm, gồm bảo hiểm xã hội 8%, bảo hiểm y tế 1,5% và bảo hiểm thất nghiệp 1%. Đây là khoản cố định theo tỷ lệ, không phụ thuộc hoàn cảnh gia đình bạn.
Nhóm thứ hai là thuế thu nhập cá nhân, và đây mới là phần biến động mạnh. Thuế được tính sau khi đã trừ bảo hiểm, trừ giảm trừ bản thân 15,5 triệu đồng mỗi tháng và trừ 6,2 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc. Phần còn lại mới chịu thuế theo biểu lũy tiến. Chính vì vậy hai người cùng lương gross nhưng khác số người phụ thuộc sẽ nhận về hai con số net khác hẳn nhau.
| Khoản khấu trừ | Tỷ lệ hoặc mức | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bảo hiểm xã hội | 8% | Trần đóng theo mức lương cơ sở quy định |
| Bảo hiểm y tế | 1,5% | Cùng trần với bảo hiểm xã hội |
| Bảo hiểm thất nghiệp | 1% | Trần riêng theo lương tối thiểu vùng |
| Giảm trừ bản thân | 15,5 triệu/tháng | Áp dụng cho mọi người nộp thuế |
| Giảm trừ người phụ thuộc | 6,2 triệu/tháng mỗi người | Phải đăng ký và có mã số thuế |
Biểu thuế lũy tiến từng phần
Nhiều người hiểu nhầm rằng thu nhập rơi vào bậc nào thì toàn bộ chịu thuế suất bậc đó. Thực tế thuế được tính lũy tiến từng phần: mỗi khoảng thu nhập chỉ chịu thuế suất của riêng khoảng đó.
| Bậc | Thu nhập tính thuế mỗi tháng | Thuế suất |
|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu | 5% |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu | 10% |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu | 20% |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu | 30% |
| 5 | Trên 100 triệu | 35% |
Một ví dụ tính đầy đủ
Lấy mức lương gross 30 triệu đồng, không có người phụ thuộc, làm việc tại vùng I.
Bảo hiểm bắt buộc là 10,5% của 30 triệu, tức 3,15 triệu đồng. Thu nhập còn lại 26,85 triệu. Trừ tiếp giảm trừ bản thân 15,5 triệu, thu nhập tính thuế còn 11,35 triệu đồng.
Số thuế được chia làm hai phần: 10 triệu đầu chịu 5% là 500 nghìn đồng, phần 1,35 triệu vượt lên chịu 10% là 135 nghìn đồng. Tổng thuế 635 nghìn đồng. Lương thực nhận bằng 30 triệu trừ 3,15 triệu bảo hiểm trừ 635 nghìn thuế, còn 26,215 triệu đồng.
Nếu người này có một người phụ thuộc, thu nhập tính thuế giảm còn 5,15 triệu, thuế chỉ còn 257,5 nghìn đồng, và thực nhận tăng lên 26,59 triệu. Chênh lệch gần 400 nghìn đồng mỗi tháng chỉ nhờ việc đăng ký người phụ thuộc, tương đương hơn 4,5 triệu một năm.
Nên thỏa thuận theo gross hay theo net
Với người lao động, thỏa thuận theo gross thường minh bạch hơn. Lương gross là căn cứ đóng bảo hiểm, mà mức đóng bảo hiểm lại quyết định quyền lợi thai sản, ốm đau, thất nghiệp và lương hưu sau này. Khi chốt theo net, doanh nghiệp có thể khai mức đóng bảo hiểm thấp hơn thực tế, bạn nhận đủ tiền mỗi tháng nhưng thiệt quyền lợi dài hạn.
Thỏa thuận theo net có cái lợi là bạn biết chắc số tiền về tài khoản, không bị ảnh hưởng khi chính sách thuế thay đổi. Rủi ro nằm ở chỗ nếu hợp đồng chỉ ghi con số net mà không ghi gross tương ứng, việc tính trợ cấp thôi việc hay bồi thường sau này dễ phát sinh tranh cãi.
Lời khuyên thực tế: dù thống nhất theo cách nào, hãy đề nghị ghi rõ trong hợp đồng cả mức gross và mức đóng bảo hiểm. Dùng chiều quy đổi net sang gross của công cụ phía trên để biết mình cần đề nghị con số nào.
Những khoản không tính vào thu nhập chịu thuế
Không phải mọi khoản công ty trả đều chịu thuế. Tiền ăn ca trong định mức, phụ cấp điện thoại và công tác phí khoán theo quy chế công ty, tiền trang phục trong hạn mức, và phần tiền làm thêm giờ trả cao hơn mức giờ làm bình thường đều được miễn hoặc miễn một phần.
Nếu công ty cơ cấu lương hợp lý, một phần thu nhập có thể chuyển sang các khoản này, giúp giảm thuế một cách hợp pháp. Khi đối chiếu phiếu lương với kết quả của công cụ, chênh lệch thường đến từ chính các khoản miễn thuế này, vì công cụ tính trên toàn bộ lương gross bạn nhập vào.
Câu hỏi thường gặp
Thử việc có bị trừ thuế không?
Có. Thu nhập thử việc thường áp dụng khấu trừ 10% nếu chi trả từ 2 triệu đồng trở lên mỗi lần và người lao động chưa ký hợp đồng từ ba tháng. Khoản này thường được hoàn lại khi quyết toán nếu cả năm bạn chưa đến mức phải nộp.
Lương tháng 13 tính thuế thế nào?
Được cộng vào thu nhập của tháng thực nhận và tính thuế theo biểu lũy tiến, nên tháng nhận thưởng thường bị trừ thuế cao hơn hẳn. Khi quyết toán cả năm, số thuế được tính lại trên tổng thu nhập năm nên phần nộp thừa có thể được hoàn.
Làm hai nơi thì tính ra sao?
Mỗi nơi khấu trừ riêng, và bạn chỉ được tính giảm trừ bản thân ở một nơi. Cuối năm bạn thuộc diện phải tự quyết toán. Có thể kiểm tra bằng công cụ kiểm tra nghĩa vụ quyết toán.
Bị trừ thuế nhiều hơn mức đáng nộp thì sao?
Phần nộp thừa được hoàn lại khi quyết toán. Ước lượng trước bằng công cụ ước tính hoàn thuế TNCN.